Thiệt hại do đình công phi pháp: Ai chịu nghĩa vụ?

Công nhân Công ty Young Woo (huyện Hóc Môn) ngừng việc ngày 22-2. Ý thức người lao động Năm nào Công ty TNHH Nissei Electric Việt Nam (KCX Linh Trung) cũng nhận được bằng khen về thực hiện tốt chính sách luật pháp cần lao. Doanh nghiệp (DN) còn có nhiều chế độ chăm lo cho NLĐ tốt hơn cả yêu cầu mà luật pháp đặt ra. Công đoàn của công ty được xem là công đoàn vững mạnh. “Vậy tại sao làm reo vẫn xảy ra trong một DN tốt?”, ông Huỳnh Lê Khanh, Giám đốc Phòng Tổng vụ, Công ty Nissei trằn trọc. Không phủ nhận vai trò của công đoàn, nhưng theo ông Khanh, khi xảy ra bãi thực thì vai trò của công đoàn lại không rõ ràng. Tháng 1-2014, công nhân Nissei ở TPHCM đã ngừng việc tập thể, sau khi so sánh tiền thưởng tết đối với một nhà máy Nissei ở Hà Nội (cùng trong tập đoàn song công việc khác nhau). Điều này khiến DN bị trễ đơn hàng và rốt cục khách hàng đã hủy giao kèo. Ông Khanh cho rằng, công đoàn cơ sở đáng lẽ phải có thông tin về những thất thường trong tâm can đời sống NLĐ, phải là những người biết, xúc tiến cùng DN giải quyết trước những bất thường ấy. Nhưng không, mọi thứ âm ỉ và bất ngờ xảy ra làm reo. Tá hỏa, DN yêu cầu công đoàn cấp trên tương trợ thì chủ trương của tổ hòa giải là… DN phải đáp ứng yêu cầu của NLĐ. “DN thấy mình không làm gì sai cả, lương thưởng trả đầy đủ cho NLĐ. Chỉ một vấn đề là NLĐ so sánh mà không hề nhận ra Công việc khác nhau, tất nhiên thưởng khác nhau. Tổ hòa giải buộc DN làm theo điều đó - tức thỏa mãn yêu cầu của NLĐ. Quá gấp đơn hàng, DN cũng đành ưng tăng mức thưởng nhằm vãn hồi tình hình, ổn định sản xuất”, ông Khanh san sẻ. Cách giải quyết trên của tổ hòa giải, theo ông Khanh, đã khiến DN không thoải mái. Vai trò của tổ hòa giải, đáng lẽ phải phân tích cho NLĐ biết mình sai ở chỗ nào, chỉ dẫn NLĐ cách hành xử đúng thì lại nhất nhất “ép” DN. Ông Khanh kỳ vọng, chúng ta không hô hào khẩu hiệu mà cần tụ hội vào thực chất. Đó là giáo dục tư tưởng, nâng cao tinh thần cho NLĐ, cho sum hiệp công đoàn về lý do, tại sao không nên bãi thực, đình công gây thiệt hại như thế nào. Hậu quả của bãi thực vừa qua là DN thiệt hại khoảng 100.000 USD. “Những thiệt hại chẳng thể truy cứu được! Ai chịu trách nhiệm về những cuộc bãi thực phạm pháp có lý do trên trời dưới đất ấy? Không ai cả”, ông Khanh trằn trọc. Nhận nhiều cuộc bãi công xảy ra bởi những lý do “rất kỳ”, Ban Quản lý các KCX-KCN TPHCM (Hepza) đề nghị, trong trường hợp đình công không theo quy định của luật pháp mà lỗi thuộc về NLĐ, cần có chế tài đối với công nhân. Không chỉ những ngày ngừng việc không có lương, mà thiệt hại của DN, NLĐ phải bồi thường. Không nên lạm dụng công cụ Theo Sở LĐTB-XH TPHCM, bãi công thay vì là “vũ khí” sau hết để giải quyết tranh chấp lao động tập thể lại trở thành phương tiện đầu tiên của tập thể NLĐ. Hiện tượng này nằm ở việc luận bàn thông báo và thương thảo giữa NLĐ và người dùng cần lao trong DN chưa được chú trọng. Về việc giải quyết bãi thực không đúng lớp lang luật pháp quy định, theo Sở LĐTB-XH TPHCM, tổ hòa giải cần nhận dạng được yêu cầu của tập thể cần lao và chủ thể đại diện tập thể cần lao tranh chấp. Việc lóng yêu sách của NLĐ rất quan trọng vì nó là chìa khóa giải quyết tranh chấp dị đồng giữa hai bên. Cùng với đó, việc nhận diện chủ thể đại diện tập thể lao động để có thể biết được ai sẽ thương thảo với người sử dụng cần lao. Tuy nhiên, như thế không có tức là phải minh định anh A, chị B cụ thể nào sẽ nói chuyện với người sử dụng lao động. Tại một số DN, việc xuất hiện với nhân cách đại diện tập thể của một cá nhân sẽ có thể gây một số khó khăn cho cá nhân đó về sau. Do đó, tùy theo tình huống, việc nhận dạng có thể là chính thức hoặc tiềm ẩn, miễn tổ công tác có thể biết được khi cần lấy quan điểm thì nên chuyện trò với nhóm CN nào. Cách hiệu quả và tốt nhất chính là tổ chức để hai bên thương thuyết, đi đến hợp nhất, giải quyết tranh chấp chứ không phải là tổ công tác có quyền phán quyết một giải pháp buộc hai bên phải tuân thủ. Trên thực tế đã nảy nhiều vụ khi tham gia bàn thương thảo giữa người dùng cần lao và NLĐ, tổ hòa giải phát hiện hành vi vi phạm của DN. Theo Sở LĐTB-XH TPHCM, trong nhiều trường hợp, đây là phương tiện hỗ trợ tổ công tác để buộc DN ưng ý các yêu sách của NLĐ. Việc giải quyết theo hướng này có điểm thuận tiện là tranh chấp được giải quyết nhanh, bảo đảm thực thi, bảo vệ lợi quyền của NLĐ. Nhưng bản tính lại là sự đánh đổi, nhầm lẫn giữa vi phạm luật pháp với yêu sách của NLĐ vốn ở nội dung khác. Do đó, cần thiết vi phạm phải được xử lý sau khi tranh chấp cần lao tạm ổn và giải pháp cho yêu sách của NLĐ phải được DN tâm tính hợp lý trong điều kiện quy định của luật pháp và khả năng của DN. ĐƯỜNG LOAN